ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ - ಶಿ ಪ್ರಿನರ್‌ಗಳ ಧ್ರುವತಾರೆ

  ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ - ಶಿ ಪ್ರಿನರ್‌ಗಳ ಧ್ರುವತಾರೆ 

ಲೇಖಕರು :  ಬಿ.ಎನ್. ರೂಪ    

ಶಿಕ್ಷಕರು,

 KPS ಜೀವನ್‌ ಭೀಮ ನಗರ  

ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ -4                                                  

                                                                  2026ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನ ಬಂದೇ ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನ (IWD) ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ದಿನವಾಗಿದೆ. 1975ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೂ, ಇದರ ಇತಿಹಾಸ 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

2026ರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನದ ಥೀಮ್ “Give To Gain” (ಗೆಲುವಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ) ಆಗಿದ್ದು, ಹೇರಳವಾದ ದಾನ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಯ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಕರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ, ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ವ್ಯವಹಾರ ಚತುರತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿ ಸಬಲೀಕರಿಸಲು ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ, ಜನನಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆ, ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ ಬೇಟಿ ಪಡಾವೋ, ಸುಕನ್ಯಾ ಸಮೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ, ಮಹಿಳಾ ಸನ್ಮಾನ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಮಹಿಳಾ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಇಂದಿನ ನವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. “ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ”ದಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಹೊಸಲಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಾದ “ಶಿ ಪ್ರಿನರ್”ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಾದ ಫಲ್ಗುಣಿ ನಾಯಕ್ (Nykaa), ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ (Biocon), ವಿನಿತಾ ಸಿಂಗ್ (Sugar Cosmetics), ಉಪಾಸನಾ ಠಾಕೂರ್ (MobiKwik), ರಾಧಿಕಾ ಗುಪ್ತಾ (Edelweiss Mutual Fund), ಗಜಲ್ ಅಲಾಘ್ (Mamaearth), ರಿಚಾ ಕರ್ (Zivame), ವಂದನಾ ಲೂಥರಾ (VLCC) ಮುಂತಾದವರು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಪರ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ ಪ್ರಮುಖರು. 1953 ಮಾರ್ಚ್ 23ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. Biocon ಇಂಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್. ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ನ ಬ್ರೂಮಾಸ್ಟರ್‌ನ ಮಗಳಾದ ಅವರು ತಂದೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. 1973ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ಬಲ್ಲಾರತ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಈಗ ಫೆಡರೇಶನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ನಿಂದ ಮಾಲ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಯಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಬ್ರೂಯಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗದಿದ್ದರಿಂದ ಸಲಹಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1978ರಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಯೋಕಾನ್ ಬಯೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್‌ನ ಮಾಲೀಕ ಲೆಸ್ಲಿ ಆಚಿನ್‌ಕ್ಲಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಜೈಮ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು — ಗ್ಯಾರೇಜ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ Biocon. ಇದು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ US FDA ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದು, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಕೊರತೆ, ಮಾರಾಟ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. 1989ರಲ್ಲಿ ಆಚಿನ್‌ಕ್ಲಾಸ್ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಯೂನಿಲಿವರ್‌ಗೆ ಮಾರಿದರು; ನಂತರ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಪತಿ ಜಾನ್ ಶಾ (2022ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು) ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿಕ್ಕಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ Biocon IPO ಮೂಲಕ ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು; ಕಿರಣ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು.

Biocon ಇಂದು ಬಯೋಸಿಮಿಲರ್ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (Insugen, Basalog ಇತ್ಯಾದಿ) ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರ; ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್, ಆಂಕಾಲಜಿ, ಇಮ್ಯುನೊಥೆರಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. (ಗಮನಿಸಿ: ಮೌಖಿಕ ಇನ್ಸುಲಿನ್ (Tregopil) ಅಭಿವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವಾಗಿಲ್ಲ; Pichia pastoris ಶಿಲೀಂದ್ರ ಬಳಸಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ ತಂದಿದೆ.)

ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ (2005), ಓಥ್ಮರ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ (2014), EY ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನಿಯರ್ (2020), ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪವರ್‌ಫುಲ್ ವುಮನ್ ಪಟ್ಟಿ, ಜಮ್‌ಸೆಟ್ಜಿ ಟಾಟಾ ಅವಾರ್ಡ್ (2024) ಇತ್ಯಾದಿ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ NITI Aayog, Atal Innovation Mission ಮತ್ತು Dell Technologies ಸಹಯೋಗದ **ShePreneur** ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉದ್ಯಮಶೀಲರನ್ನಾಗಿ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತಾದ್ಯಂತದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಸಹ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ — ಇದು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಅದ್ಭುತ ವೇದಿಕೆ.

ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ ಅವರಂತಹ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ. ಅವರ ಪಯಣವು ಸಾಧನೆ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತ!

NITI-Aayog ATL  ಲ್ಯಾಬ್ಸ್  ಹಾಗೂ ಡೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉದ್ಯಮಶೀಲಗಳನ್ನಾಗಿ  ಮಾಡಲು ಹುರಿದುಂಬಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು  ಶೀ ಪ್ರಿನರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು DELL TECHNOLOGIES ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅವನಿಸಿ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಪಡಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ನಾವೀನ್ಯಯುತ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.