ಇಂಡಿಯಂ ಲೋಹ

   ಇಂಡಿಯಂ ಲೋಹದ ಕಥೆ

ಲೇಖನ: ಕೃಷ್ಣ ಸುರೇಶ

 

    ಇಂಡಿಯಂ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆಯೆ ಬಿಳಿಯಾದ ಹೊಳಪಾದ ಲೋಹವಾಗಿದ್ದು ಮೆದುವಾದ ಲೋಹವಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಷ್ಟು ಮೆದುವೆಂದರೆ ಚಾಕಲೇಟಿನಂತೆ ಜಗಿಯುವಷ್ಟು ಮೆದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ!! ಇದು   ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೇ ಇದರ ಆವಿಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದು ನಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಕ್ಕರೆ ಇದು ಪಾದರಸದಷ್ಟೇ ವಿಷಕಾರಿಯಾದ ಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ ೪೯ ಇರುವ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತ In ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಡಿಯಂನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದ p ಬ್ಲಾಕಿನಲ್ಲಿ ೧೩ನೇ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ೫ನೇ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಂನ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ೬೮ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು  ಅತಿ ವಿರಳ ಅಂದರೆ ೦.೧ppm ಎಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸತುವಿನ ಉದ್ಧರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂಡಿಯಂ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆಯೆ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಳ್ಳನೆಯ ಲೋಹವಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಮೆದುವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಸರಳನ್ನು ನಾವು ಬಾಗಿಸಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂಡಿಯಂ ಲೋಕಹದ ಸರಳು ಹಸಿ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಮುರಿದಂತೆ ಚಟಚಟ ಎಂದು ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇಂಡಿಯಂ ಅನ್ನು ೧೮೮೩ರಲ್ಲಿ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ರೀಚ್‌ ಮತ್ತು ಥಿಯೋಡರ್‌ ರಿಕ್ಟರ್‌  ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಸತುವಿನ ಅದಿರಿನಿಂದ ಸತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಧಾತುವನ್ನು ಉರಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಜ್ವಾಲೆಯ ರೋಹಿತವನ್ನು ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ರೀಚ್‌ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ರೀಚ್‌ ವರ್ಣಾಂಧನಾಗಿದ್ದು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ  

ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಹೊಸ ರೇಖೆಯ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಥಿಯೋಡರ್‌ ರಿಕ್ಟರನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ರೇಖೆಯು ನೇರಳೆ ಮಿಶ್ರಿತ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದೆಯೆಂದು ರಿಕ್ಟರ್‌ ಗುರುತಿಸಿದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಸತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೇಖೆಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ಧಾತುವಿನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯತೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಇಂಡಿಗೋ ಅಥವಾ ನೀಲಿಯ(Indigofera tinctoria) ಒಣ ಎಲೆಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬರೆಸಿದರೆ ಅದು ನೀಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ವರ್ಣಕಾರಕವಾಗಿ ಬಳಸಲೆಂದೇ ಯುರೋಪಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ೧೮೫೯-೬೦ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಂಡಿಗೋ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಇಂಡಿಗೋ ಬಣ್ಣವು ಅವರ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದದ್ದರಿಂದ  ಈ ರೋಹಿತದ ರೇಖೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹೊಸ ಧಾತುವಿಗೆ ಅವರು ಇಂಡಿಯಂ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಇಂಡಿಯಾದ ಹೆಸರು ಧಾತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವಂತಾಯಿತು

     ರೀಚ್‌ ಮತ್ತು ರಿಕ್ಟರ್‌ ಜೋಡಿಯು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಡಿಯಂನ್ನು ಸಲ್ಫರೈಟ್‌ ಅದಿರಿನಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದರು.  ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಧಾತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಯಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ವಿವಾದದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಜೋಡಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಹೋಯಿತು. ಇಂಡಿಯಮ್.‌ ಸತು, ತಾಮ್ರ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಸೀಸ ಮುಂತಾದ ಅದಿರುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಂ ಲೋಹದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತವೆ. ೧೯೨೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಇಂಡಿಯಂನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಬಳಕೆಯಿಂದ  ವಾರ್ಷಿಕ  ಸುಮಾರು  ಒಂದು ಟನ್ನಿಗೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಡಿಯಂನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ವಿಶ್ವವಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

      ಇದರ ಮೃದುತ್ವ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತಾಪದಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಮತ್ತು ಆಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಗುಣವು ಕ್ರಯೋಜನಿಕ್‌ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪಂಪುಗಳು, ನಿರ್ವಾತಕಗಳು ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಹಾಗು ಸೀಲೇಂಟ್‌ ಆಗಿ ಬಳಸಲು ಅತಿ ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣವು ಬೆಸುಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು 

ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಂನ್ನು ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳ ವಿಟಮಿನ್‌ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಡಿಯಂನ್ನು ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟಿನಂನ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಅಂತಹವುಗಳ ಗಡಸುತನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನಗಳ ಕೆಲವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಂನ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ತರ ಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಟಿವಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೊನುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗವಾದ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆ ಅಥವಾ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ. ನಮಗೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಂತೆ ಗಾಜು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅವಾಹಕ. ಇಂಡಿಯಂ ಟಿನ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್(ITO)  ಎಂಬ ಇಂಡಿಯಂ ಮತ್ತು ತವರಗಳ ಸಂಯುಕ್ತವು ವಿದ್ಯುತ್‌ ವಾಹಕವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗಾಜಿನಂತೆಯೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳ ಪರದೆಯ ಗಾಜು ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಹಾಳೆಗೆ ತೆಳುವಾದ ಇಂಡಿಯಂ ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯ ಪರದೆಯಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪಿಕ್ಸೆಲುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ವಾಹಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾರಕ ಮೇಲು ಪರದೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಂ ಟಿನ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಟಿವಿ, ಮೊಬೈಲ್‌, ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳ ಎಲ್‌ ಸಿ ಡಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲದೆಯೆ ವಿಮಾನಗಳ ವಿಂಡ್‌ ಶೀಲ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿಂಡ್‌ ಶೀಲ್ಡಗಳು ಮುಂದಿನ ನೋಟವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಓಡೋ ಮೀಟರ್‌ ಆಲ್ಟಿಮೀಟರ್‌, ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ವಿಂಡ್‌ ಶೀಲ್ಡ್‌ ಮೇಲೆಯೆ ಮೂಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಡಾರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಂಚಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದ ಸ್ಟೆಲ್ತ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ತಂತ್ರದಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರು ಮುಂತಾದ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಶ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ ವಿಂಡ್‌ ಶೀಲ್ಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬರುವುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಂ ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಆರ್ಸನೈಡ್‌, ತಾಮ್ರದ ಇಂಡಿಯಂ ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಸೆಲೆನೈಡ್ಗಳನ್ನುದ್ಯುತಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಇಂಡಿಯಂನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳೆಂದರೆ (¹¹⁵In) ಮತ್ತು ¹¹³In . ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಕಿರಣ ಪಟುತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯ 4.41×10¹⁴  ವರ್ಷಗಳು. ¹¹⁵In ನ ಲಭ್ಯತೆಯು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಇಂಡಿಯಂನ ಸುಮಾರು ೯೬% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ,  ¹¹³In ನ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ೪% . ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅರ್ಧಾಯಷ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ¹¹¹In ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ೨.೮ ದಿನಗಳಷ್ಟು ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಈ ಸಮಸ್ಥಾನಿಯನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಯ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌, ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್‌ ಕಾನ್ಸರ್ ನ ನೈಧಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಇಂಡಿಯಂ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.