ಸವಿಜ್ಞಾನ: ತಾರೆಗಳ ತೊಟ್ಟಿಲು.

ತಾರೆಗಳ ತೊಟ್ಟಿಲು

ಲೇಖಕರು:

ಕೃಷ್ಣ ಸುರೇಶ

ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯಶಿಕ್ಷಕರು

ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆ ಹಬಲ್‌ ಅಂತರಿಕ್ಷ ದೂರದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ. ( ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ NASA ESA)

ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿನ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ದೂಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೃಹತ್‌ ಮೋಡವೇ ನೀಹಾರಿಕೆ, ನಕ್ಷತ್ರವು ತನ್ನ ಅಂತ್ಯ ಕಾಲದ ನಂತರ ಸಿಡಿದಾಗ ಚದುರಿಹೋಗುವ ಅದರ ದ್ರವ್ಯ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೀಹಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರವ್ಯ ಹೊಸ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮೂಲ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿ ಹೊಸ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಎಟುಕುವ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಣಗಳು ಆಕಾರಗಳು ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನೀಹಾರಿಕೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಬಿರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವನ್ನು ದೂರದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ನೋಡಲು ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯ. ನಮ್ಮ ಸೌರವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ನೀಹಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆಯೂ () ಒಂದು. ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ವರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ನಮ್ಮ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮಚ್ಚೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೂರದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒರೈಯನ್ ಅಂದರೆ ಮಹಾವ್ಯಾಧ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಹಾವ್ಯಾಧ ನೀಹಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಒರೈಯನ್ ನೆಬ್ಯೂಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಸ್ಸಿಯರನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೆಸ್ಸಿಯರ್‌೪೨ (M ೪೨) ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. https://savijnana.blogspot.com/2025/06/blog-post_47.html

ರಾತ್ರಿಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮಹಾವ್ಯಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇನು ಕಷ್ಟವಲ್ಲ. ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ರಾತ್ರಿಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ಯಾದ ನೀಹಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮಹಾವ್ಯಾದನ ಸೊಂಟದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಕತ್ತಿಯೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೂರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ಈ ನಮ್ಮ M ೪೨ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾಂತಿಮಾನ ೪ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ನಮ್ಮಿಂದ ಸುಮಾರು೧೨೬೭ ಜ್ಯೋತಿ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದರೆ

ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಟ ಬೆಳಕು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸುಮಾರು ೩ ಲಕ್ಷ ಕಿಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂದು ತಲುಪಲು ೧೨೬೭ ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಇಂದು ನಾವು ಒರೈಯನ್ ನೀಹಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ೧೨೬೭ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅದರ ಚಿತ್ರ! ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಯ ಒಟ್ಟು ರಾಶಿ ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನ ರಾಶಿಯ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟು ಇರಬಹುದೆಂದು ಒಂದು ಅಂದಾಜು, ಇದರ ವಿಸ್ತಾರ ಸುಮಾರು ೨೫ ಜ್ಯೋತಿ ವರ್ಷಗಳು! ಒರೈಯನ್ನು ನೀಹಾರಿಕೆಯು ನಮಗೆ ಅತಿ ಸಮೀಪದ ಹೊಸ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಉಗಮವಾಗುತ್ತಿರುವ ತೊಟ್ಟಿಲು ಆಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.

ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆ ತ್ರಾಪಿಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ( ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ NASA ESA)

ಒರೈಯನ್ ನೀಹಾರಿಕೆಯು ಸುಮಾರು ೨೮೦೦ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒರೈಯನ್‌ನ ತೆರೆದ ನಕ್ಷತ್ರ ಗುಚ್ಚವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ತಾರಾ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒರೈನಿಸ್‌ ೧ A,B,C,D ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಒರೈಯನ್ ತ್ರಾಪಿಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಥೀಟಾ ೧ ಒರೈಯಾನಿಸ್‌ ಸಿ ಎಂಬ ನೀಲಿತಾರೆ ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆ ನೇರಳಾತೀತ ಚಿತ್ರ ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆ ಎಕ್ಸ್‌ ರೇ ಚಿತ್ರ

ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ರಾಶಿ ೪೦ ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ ೮ ಪಟ್ಟು ಆಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪ್ರಬಲ ನೇರಳಾತೀತ ವಿಕಿರಣವು ಸುತ್ತಲಿನ ಅನಿಲವನ್ನು ಅಯಾನಿಕರಿಸಿ ಇಡೀ ನೀಹಾರಿಕೆಯನ್ನು ಜ್ವಾಜಲ್ಯಮಾನವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಣು ಪರಮಾಣುಗಳ ಮೋಡವು ನೂರಾರು ಜ್ಯೋತಿವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರದ ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಒರೈಯನ್‌ ನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬೆಳಕು ಈ ಮೋಡವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಿವೆ. ಒರೈಯನ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅನೇಕ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು, ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಕುಬ್ಜ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಶಿಯು ಹಲವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸುತ್ತಲು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ತಟ್ಟೆಯಂತೆ ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು ಸೌರವ್ಯೂಹದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಹುಕಾಲ ಹೆಣಗಬೇಕಾಯಿತು. ರೋಹಿತದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅದರ ರೋಹಿತವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುವ ಯಾವುದೇ ದಾತುವಿನ ರೋಹಿತಕ್ಕೆ ಈ ರೋಹಿತ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ ಕಾರಣ ಈ ನೆಬ್ಯೂಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಧಾತುವಿದ್ದು ಅದರ ರೋಹಿತವಿರಬೇಕೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಂತಹ ಆ ಧಾತುವನ್ನು ನೆಬ್ಯೂಲಿಯಂ ಕರೆದರು. ಬಹುತೇಕ ಯುವ ತಾರೆಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಜೆಟ್‌ ಪ್ರವಾಹವು ಧಾತುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಮೋಡಗಳಿಗೆ ಎರಚುತ್ತಿದೆ. ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಹಾನವ್ಯಗಳು ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಬಹಳಷ್ಟು ತಾರೆಗಳು ಮಹಾನವ್ಯಗಳಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರ ಕಪ್ಪುರಂದ್ರವೂ ಇರಬಹುದೆಂಬ ಅನುಮಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿನ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಾವಿನವರೆಗೆ ಇರುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಗಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆಯು ನಮಗೆ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಾಯನ್ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನೀಹಾರಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಇದ್ದಿತು. ಗ್ರೀಕ್‌ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಗಮನವನ್ನು ಈ ನೀಹಾರಿಕೆ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸದಾ ಸೆಳೆಯುತ್ತಲಿದೆ. ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ಪಿಯರ್ಸಿಯಸ್‌ ೧೬೧೦ರ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೬ ರಂದು ಒರೈಯನ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ದಾಖಲಿಸಿದನು. ೧೬೧೭ರಲ್ಲಿ ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಇದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿದನು. ೪ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೬೬೭ ರಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ ಮೆಸ್ಸಿಯರ್‌ ನೀಹಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ತ್ರಾಪಿಜ್ಯದ ನ ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳ ತನ್ನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು M೪೨( ಮೆಸ್ಸಿಯರ್‌ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ ೪೨) ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದನು. ನೂರಾರು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯವಾಗಿರುವ ಈ ನೀಹಾರಿಕೆ ತನ್ನ ಹೊಸ ಹೊಸ ರೂಪಗಳನ್ನು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ.